Việt Nam - Australia thúc đẩy nghiên cứu công nghệ

Sáng 10/8/2026, tại Diễn đàn Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo Việt Nam – Australia (Tech Connect VietNam - Australia 2026), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và giáo dục trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Theo Bộ trưởng, hai nước có nền tảng hợp tác, chương trình Aus4Innovation với cam kết 10 năm, giai đoạn 2018-2028, là cầu nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam mở rộng nghiên cứu từ 5G, 6G sang AI, bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử. Năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt Chương trình hợp tác nghiên cứu công nghệ chiến lược giai đoạn 2026-2028.

Hai bên sẽ ký thỏa thuận về kinh tế số và nghiên cứu phát triển thủy sản bền vững tại Việt Nam, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 20-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng cần kết nối chương trình, cơ sở nghiên cứu, nguồn vốn và thị trường thành hệ thống tạo tác động lớn hơn. Giai đoạn mới cần ba chuyển dịch: từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng giải quyết bài toán phát triển; từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, đồng tài trợ, tạo tài sản trí tuệ, sản phẩm mới; từ dự án riêng lẻ sang hệ sinh thái hợp tác lâu dài.

Hướng thứ nhất là nghiên cứu công nghệ chiến lược, đặt doanh nghiệp ở trung tâm chuỗi đổi mới sáng tạo. Cần tập trung vào AI, bán dẫn, an ninh mạng, lượng tử, sinh học, năng lượng sạch và công nghệ biển. Mỗi nghiên cứu cần tạo chuỗi từ bài toán thị trường, thử nghiệm đến thương mại hóa.

Bộ trưởng đề nghị phát triển Trung tâm thành nền tảng chung, kết nối quỹ đầu tư mạo hiểm và vốn công nghệ, đưa sáng chế từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Năm 2026, Việt Nam tài trợ 1 triệu USD cho Trung tâm và khoảng 3 triệu USD cho 10 dự án nghiên cứu chung về công nghệ chiến lược, trong hơn 100 dự án được tiếp nhận.

Hướng thứ hai là đẩy mạnh kinh tế số, chuyển đổi số, gắn với thương mại hóa và thị trường. Hai nước chọn ngành, doanh nghiệp để triển khai dự án chuyển đổi số, ứng dụng AI. Các dự án vừa giải quyết bài toán của doanh nghiệp, vừa cung cấp dữ liệu để Chính phủ xây dựng chính sách, đưa khuôn khổ hợp tác kinh tế số thành kết quả.

Hướng thứ ba là đầu tư cho con người và năng lực nghiên cứu lâu dài. Australia có trường đại học, tổ chức nghiên cứu mạnh; Việt Nam có kỹ sư trẻ, doanh nghiệp công nghệ phát triển nhanh và cộng đồng trí thức tại Australia. Hai bên có thể xây dựng nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm chung, đưa nhà khoa học làm việc với doanh nghiệp.

Với sinh viên, nhà khoa học Việt Nam tại Australia, Bộ trưởng cho biết Việt Nam đang thu hút nhân tài nghiên cứu, làm chủ công nghệ chiến lược. Chính sách thu nhập tham chiếu Viện A-Star của Singapore; danh mục trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia đã được ban hành; các trường đại học, viện nghiên cứu đã mở cửa.

Bộ trưởng kêu gọi sinh viên, nhà khoa học trở về hoặc hợp tác với nhóm nghiên cứu trong nước; đồng thời kỳ vọng Tech Connect trở thành diễn đàn thường niên kết nối nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức hai nước.