Nghị quyết 79: Bước chuyển mới trong tư duy quản lý và định vị kinh tế Nhà nước

Định vị lại vai trò và nguyên tắc vận hành

Theo TS. Nguyễn Như Quỳnh, Nghị quyết 79 tiếp tục nhất quán với quan điểm đã được xác lập trong Hiến pháp và các kỳ Đại hội Đảng về vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước. Tuy nhiên, điểm mới mang tính quyết định là vai trò này được thể hiện một cách toàn diện, rõ nét và cụ thể hơn.

Ông Quỳnh nhấn mạnh, điểm đột phá của Nghị quyết nằm ở cách tiếp cận mới trong việc định vị kinh tế Nhà nước. Theo đó, nguồn lực nhà nước được yêu cầu phải hạch toán đầy đủ và vận hành theo nguyên tắc thị trường. Đồng thời, quá trình này vẫn phải bảo đảm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh.

Để thực hiện điều này, Nghị quyết đặt ra yêu cầu tách bạch rõ ràng giữa hai nhiệm vụ là sử dụng nguồn lực nhà nước để cung cấp hàng hóa, dịch vụ công, thực hiện nhiệm vụ chính trị và hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. Việc phân định này nhằm bảo đảm sự minh bạch và công bằng trong quá trình đánh giá hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.

Chuyển dịch từ "diện rộng" sang "mũi nhọn chiến lược"

Phân tích sâu hơn về vai trò của doanh nghiệp nhà nước, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính cho rằng đã có sự thay đổi căn bản. Nếu trước đây, doanh nghiệp nhà nước được giao thực hiện vai trò chủ đạo trên diện rộng, thì với Nghị quyết 79, nhiệm vụ này được định vị tập trung vào một số ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược.

Nghị quyết xác định việc tập trung nguồn lực để đầu tư phát triển các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt. Bên cạnh đó, Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp này đầu tư ra nước ngoài tại những lĩnh vực có lợi thế so sánh hoặc thị trường có nhu cầu lớn.

Đặc biệt, định hướng phát triển mở ra các không gian kinh tế mới như kinh tế không gian, công nghiệp vũ trụ và các lĩnh vực công nghệ cao mà khu vực tư nhân chưa đủ điều kiện tham gia. Song song với đó là việc tập trung phát triển một số đơn vị sự nghiệp công lập quan trọng có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Hướng tới mô hình Quản lý vốn chuyên nghiệp

Về mặt cơ chế, TS. Nguyễn Như Quỳnh cho biết Nghị quyết 79 định hướng cơ cấu lại hoạt động đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước theo hướng chuyên nghiệp, với mục tiêu tiến tới hình thành mô hình quỹ đầu tư quốc gia.

Sự thay đổi này đòi hỏi cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhà nước phải điều chỉnh tư duy quản lý, tư duy đầu tư và tầm nhìn phát triển phù hợp với cơ chế thị trường nhưng vẫn gắn liền với mục tiêu chiến lược quốc gia.

Hiện tại, với vai trò là cơ quan thường trực giúp Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết 79, Bộ Tài chính đang khẩn trương xây dựng và lấy ý kiến đối với Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế Nhà nước cùng Chương trình hành động của Chính phủ để hiện thực hóa các mục tiêu này, - TS. Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh.