Ngân hàng thanh toán cho các giao dịch tín chỉ các-bon cần đáp ứng điều kiện nào?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP quy định về các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch các-bon trong nước, bao gồm đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Trong đó, các quy định về ngân hàng thanh toán được xác định là một trong những nội dung then chốt nhằm bảo đảm hoạt động thanh toán giao dịch các-bon diễn ra an toàn, thông suốt.

Theo Điều 26 Nghị định 29/2026/NĐ-CP, ngân hàng thanh toán là ngân hàng thương mại được thành lập và hoạt động tại Việt Nam theo quy định của pháp luật, thực hiện cung cấp dịch vụ thanh toán tiền cho các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon. Ngân hàng thương mại chỉ được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước lựa chọn làm ngân hàng thanh toán khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Cụ thể, ngân hàng phải có vốn điều lệ trên 10.000 tỷ đồng; hoạt động kinh doanh có lãi trong 2 năm gần nhất; đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu theo quy định của pháp luật về ngân hàng; không thuộc diện bị kiểm soát đặc biệt theo quy định của pháp luật về tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, ngân hàng cần có hệ thống cơ sở vật chất, kỹ thuật bảo đảm thực hiện thanh toán tiền cho các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon và kết nối với hệ thống của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam theo quy định.

Nghị định cũng yêu cầu ngân hàng thanh toán phải có hệ thống thanh toán, bù trừ kết nối với hệ thống thanh toán, bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; đồng thời có hệ thống cơ sở vật chất, kỹ thuật để lưu giữ dữ liệu thông tin thanh toán giao dịch trong thời hạn ít nhất 10 năm và có khả năng cung cấp cho Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam trong vòng 48 giờ khi có yêu cầu.

Về quyền và nghĩa vụ, ngân hàng thanh toán phải duy trì đầy đủ các điều kiện theo quy định; tổ chức việc thanh toán cho các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon tách biệt với các hoạt động thanh toán khác của ngân hàng.

Trường hợp không thực hiện đúng hoạt động thanh toán do lỗi của mình, ngân hàng thanh toán phải bồi thường các chi phí và thiệt hại phát sinh cho Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam và các thành viên lưu ký các-bon. Đồng thời, ngân hàng có trách nhiệm báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam trong vòng 24 giờ kể từ khi không còn đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Liên quan đến thủ tục đăng ký, Điều 27 Nghị định 29/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ đăng ký làm ngân hàng thanh toán bao gồm giấy đăng ký theo mẫu, hồ sơ cung cấp thông tin chứng minh khả năng đáp ứng các điều kiện, cùng ý kiến bằng văn bản của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam về khả năng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật liên quan.

Theo Điều 28, trong giai đoạn tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon trong nước đến hết ngày 31/12/2028, chỉ có 01 ngân hàng thanh toán cho các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon. Từ ngày 01/01/2029, căn cứ quy mô và nhu cầu của thị trường các-bon trong nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ báo cáo Bộ Tài chính để quyết định số lượng tối đa ngân hàng thanh toán theo từng thời kỳ.

Nghị định số 29/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 19/1/2026.